Evlilik birliği içerisinde eşlerin sadakat yükümlülüğünü ihlal etmesi sadece zinayla sınırlı olmayıp geniş anlamda bir çok boşanma sebebini kapsamaktadır.Örneğin eşi parasız bırakarak ekonomik şiddet uygulamak, ona karşı kaba güç kullanarak fiziksel şiddet veya aşağılayarakak, hakaret ederek psikolojik şiddet uygulamak da kanunun aradığı anlamda sadakat yükümlülüğüne aykırı davranış olup bunların hepsi genel boşanma sebebidir.(TMK m. 166)
Buna karşın Türk Medeni Kanunu (TMK) Madde 161’de özel olarak düzenlenen zina ise halk arasında sadakat yükümlülüğünün spesifik olarak ihlali olarak anlaşılmaktadır. Zina boşanma sebebi sonuçları ve etkileri itibariyle özel ve mutlak boşanma sebebi olup zina eyleminin yapısı gereği ancak iki kişi arasında ve çok gizli olarak gerçekleştirildiğinden ispat süreci de son derece güç olmaktadır. Bu güçlük nedeniyle kanıtlamada kimi zaman hukuk dışı yollara başvurulabilmektedir. Peki, hukuki sınırları aşmadan ve haklıyken haksız duruma düşmeden zina boşanma davasında nasıl ispatlanır?
Ancak bu sorunun yanıtının tan olarak anlaşılabilmesi içinziananın önce sadakat yükümlülüğüne aykırılık ve güven sarsıcı davranışla arasındaki farkların bilinmesi yerinde olacaktır. Yukarıda sadakat yükümlülüğünün sadece cinsel sadakati içermediği, ekonomik, psikolojik, fiziksel şiddetin de sadakat yükümlülüğüne aykırılık oluşturduğuna çok kısa değinmiştik. Çünkü bir ömür boyu birlikte yaşamak, iyiliği, mutluluğu paylaşmak, birlikte çoğaltmak amacıyla yapılan evlilik, eşlerin bu yükümlülüğe riayet etmemeleri yani evliliğe imza atarken yaptıkları bu kabule sadık kalmamaları, eşlerini ihmal etmeleri, kötü davranmaları vb. nedenle sona eriyorsa artık sadakat yuükümlülüğünü ihlal ettikleri kabul edilir.
Zina ile Güven Sarsıcı Davranış Arasındaki Farklar Nelerdir?
Güven sarsıcı davranış, sadakat yükümlülüğüne aykırılıktan daha dar bir kavram olup sadakat yükümlülüğüne aykırılıktan farklı olarak öznesi yine zina gibi cinsel sadakatsizliktir. Ancak biraz sonra açıklayacağımız üzere zina tam bir cinsel faaliyeti gerektirirken, eşlerin başkalarıyla cinsel ilişkiye varmayan davranışları, flörtleşmeleri, bu yönde arayış içinde olmaları vb. de yine geniş anlamda sadakat yükümlülüğüne aykırılık oluşturmakta olup diğer eşin güven duygusu yara aldığından genel boşanma sebebidir. O halde çeşitli Yargıtay kararlarında da görüldüğü üzere başkasıyla sadece duygusal içerikli mesajlaşma, flört etme veya el ele gezme gibi eylemler cinsel birliktelik ispatlanamadığı sürece zina değil, “güven sarsıcı davranış” (sadakatsizlik) olarak değerlendirilecektir.
Görüldüğü üzere üç eylem de nesnel olarak birbirinden ayrı olduğu gibi yargılama sürecinde kanıtlanmaları ve sonuçları birbirinden tamamen farklıdır. :
Zina, evli bir kişinin eşi dışında karşı cinsten biriyle bilerek ve isteyerek fiili cinsel ilişki yaşamasını ifade eder. Ceza Kanununda suç sayıldığı hallerde fiilen duhul yani erkeğin cinsel organının kadının cinsel organına girmesi suçun maddi unsurunu oluşturmaktaydı. Ancak Anayasa Mahkemesinin1996 ve 1998 yıllarındaki kadın ve erkeğin zinasına ilişkin TCK m. 440 ve 441. Maddeleri iptal etmesinin ardından, 2005’te yapılan ceza kanununda da zina suç olarak yer almamıştır.- Zinanın tanımının Medeni Kanunda da yer almaması karşısında yasada boşluk olduğu, zinanın bir diğer boşanma sebebi olan hayasızca hayat sürmekle ya da bazı toplumsal kabul, ahlaki ve etik değerlerle karıştırıldığı görülmekte ise de eski ceza kanunundaki tanım ve kabulün esas alınması duhulün olacağının hayatın olağan akışına göre olanaklı olduğunun kanıtlanması, sürpriz yorumlarla karşılaşarak davanın kaybedilmemesi için yerinde olacaktır.
Zina, kanunda açıkça düzenlenen “özel ve mutlak” bir boşanma sebebidir. Zinanın varlığı ispatlandığında, evlilik birliğinin temelden sarsılıp sarsılmadığına ayrıca bakılmaz; hakim doğrudan boşanmaya karar verir. Sadakat yükümlülüğünün ihlali ve güven sarsıcı davranışlar ise “genel” boşanma sebebi (evlilik birliğinin temelden sarsılması) kapsamında ele alınır.
Zina’nın Mal Paylaşımına Etkisi:
Zina nedeniyle açılan ve ispatlanan boşanma davalarında hakim, aldatan kusurlu eşin mal paylaşımındaki “artık değerdeki payını (katılma alacağını)” hakkaniyete uygun olarak azaltabilir veya tamamen ortadan kaldırabilir. Ancak eylem sadece güven sarsıcı davranış veya sadakat yükümlülüğünün ihlali boyutunda kalmışsa, mal rejiminin tasfiyesinde yasal payın doğrudan kaldırılması gibi bir yaptırım uygulanmaz. Burada mal paylaşımı davasına bakan mahkeme, boşanma kararı ile bağlıdır. Yani yasal payın kaldırılması, azalatılmnası gibi yaptırım uygulanması için boşanma kararının mutlaka zian TMK m. 161 e dayanması zorunludur.
Zina İddiasını İspatlayacak Geçerli Deliller
Zinanın ispatı için her zaman doğrudan bir cinsel ilişkinin belgelenmesi (gözle görülmesi veya kaydedilmesi) gerekmez. Yargıtay içtihatlarına göre kuvvetli belirtiler, karineler, zinanın ispatı için yeterlidir. Mahkemeye sunulabilecek başlıca yasal deliller şunlardır:
Otel ve Seyahat Kayıtları: Eşin, karşı cinsten üçüncü bir kişiyle aynı otel odasında konaklaması Yargıtay tarafından zinanın varlığına kesin delil (karine) sayılmaktadır.
İletişim Kayıtları: WhatsApp, SMS, e-posta veya sosyal medya platformları üzerinden yapılan, cinsel içerikli, tutkulu ve olağan arkadaşlık sınırını aşan, taraflar arasında duhulün gerçekleştiğini gösteren yazışmalar.
Banka ve Kredi Kartı Ekstreleri: Üçüncü bir kişiye alınan pahalı hediyeler, yapılan uçak veya otel ödemeleri.
Fotoğraf ve Videolar: Eşin başka biriyle uygunsuz bir şekilde çekilmiş, kamuya açık alanda veya hukuka uygun elde edilmiş özel mekana girerlerken elde edilmiş görüntüleri.
Tanık Beyanları: Olayı başkasından duyan değil, bizzat görgüye dayalı bilgi sahibi olan kişilerin mahkemedeki ifadeleri. Hakim tarafından samimi bulunup kabul edilmek koşuluyla tarafların kabul ve ikrarları.
Tıbbi Raporlar: Eşin cinsel yolla bulaşan (zührevi) bir hastalığa yakalanması veya eş dışındaki birinden hamile kalınması.
Zina Davasında Dikkat Edilmesi Gereken İki Hayati Kural
Zina davası açarken müvekkillerin en sık düştüğü hatalar, sürelerin kaçırılması ve hukuka aykırı yollarla delil toplanmasıdır.
1. Hukuka Aykırı Delil Tuzağı Eşini aldattığını ispatlamak isterken suç işlememeye dikkat edilmelidir.. Eşin arabasına gizli GPS cihazı takmak, yatak odasına aylar sürecek şekilde gizli kamera yerleştirmek veya telefonuna casus yazılım yüklemek özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu oluşturur. Bu yollarla elde edilen deliller mahkemede reddedilir. Ancak Yargıtay kararlarında; eşin ortada duran telefonuna gelen bir mesajın o an fotoğrafının çekilmesi veya tesadüfen yakalanan bir durumun ispat amacıyla bir kereye mahsus kaydedilmesi geçerli delil kabul edilebilmektedir.
2. Hak Düşürücü Süreleri ve “Af” Kavramı: Zina sebebine dayalı boşanma davası açma hakkı, zina eyleminin öğrenildiği tarihten itibaren 6 ay ve her halükarda zina eyleminin üzerinden 5 yıl geçmekle düşer. Ayrıca, aldatıldığını öğrenmesine rağmen eşiyle tatile çıkan, evliliğine hiçbir şey olmamış gibi devam eden tarafın eşini “affettiği” kabul edilir. TMK uyarınca örtülü, zımni, veya açıkça affeden tarafın zina nedeniyle dava açma hakkı ortadan kalkar.
Sıkça Sorulan Sorular
Eşimin telefon şifresini kırıp WhatsApp mesajlarını okudum, bu delilleri mahkemeye sunabilir miyim? Şifrenin gizlice kırılması veya telefona casus yazılım yüklenmesi yoluyla elde edilen deliller hukuka aykırıdır. Ancak şifresiz duran, ortak kullanılan bir cihazda veya ekrana düşen mesajların görülüp o an kayıt altına alınması genellikle hukuka uygun kabul edilebilmektedir. Her somut olay kendi içinde değerlendirilir.
Sadece mesajlaşmak zina sayılır mı? Hayır. Sadece duygusal boyutta kalan mesajlaşmalar zina olarak değil, güven sarsıcı davranış olarak değerlendirilir. Zina davasının kabulü için mesajların açıkça cinsel birlikteliği kanıtlar nitelikte olması veya zinanın gerçekleştiğine dair güçlü bir karine oluşturması gerekir.
Hukuki Sürecinizi Riske Atmayın
Zina nedenine dayalı boşanma davaları, hem delillerin toplanış biçimi hem de katı hak düşürücü süreler nedeniyle son derece teknik ve hassas bir süreçtir. Yargılama sürecinde hak kaybı yaşamamak ve delillerin mahkemeye doğru usullerle sunulmasını sağlamak için, aile hukuku pratiğine ve mahkeme işleyişine derinlemesine hakim bir hukuki destek almak, haklıyken haksız duruma düşmemek için hayati önem taşır. Sürecinizle ilgili danışmanlık almak ve durumunuzu değerlendirmek için uzman Ankara boşanma avukatlarından yardım ve destek almak elzemdir.