Hakaret Suçunda Sosyal Medya Paylaşımları Nasıl Değerlendirilir?

İnternete ulaşmanın kolaylığı sosyal medyayı düşüncelerimizle dünya arasında hızlı bir köprü yaptı. Ancak bir yorum veya paylaşım farkında olmadan hukuki sorunlara yol açabilir. Özellikle hakaret suçu sosyal medyada sıkça gündeme gelir. Bir paylaşım hangi durumlarda hakaret sayılır? İfade özgürlüğü ile hakaret arasındaki ince çizgi nasıl belirlenir?

Bu yazıda sosyal medya paylaşımlarının TCK’ya göre nasıl değerlendirildiğini ve Yargıtay yaklaşımını ele alıyoruz. Ankara’da Twitter (X), Instagram veya Facebook üzerinden yapılan paylaşımlarda aleniyet, delil ve 6 aylık şikâyet süresi kritiktir.

Hakaret, TCK’nın Şerefe Karşı Suçlar başlığı altında m. 125’te düzenlenmiştir. Madde 125/1’e göre bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden ya da sövme yoluyla bu değerlere saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.

Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle iletişim kurularak işlenmesi gerekir. Sosyal medya geniş erişimiyle bu eşiği kolayca aşabilir.

TCK m. 125/2’ye göre hakaretin sesli, yazılı veya görüntülü iletiyle işlenmesi halinde de aynı cezalar uygulanır; sosyal medya paylaşımları bu kapsamdadır. Aşağılayıcı, küçük düşürücü veya onur kırıcı gönderi, yorum veya mesajlar suç unsurlarını taşıyabilir.

Özel mesaj sınırlı etki yaratırken; herkese açık X, Instagram veya Facebook paylaşımları aleniyet unsurunu taşıyabilir. Aleniyet, zararı artırdığı için ağırlaştırıcı kabul edilir. Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 02.10.2017 tarihli, 2017/8539 E., 2017/10706 K. sayılı kararında, Twitter’dan herkesin görebileceği paylaşımla hakaret sabit bulunmuş ve TCK m. 125/4 uyarınca artırım gerektiği belirtilmiştir.

Failin amacı karşı tarafı küçük düşürmek veya itibarını zedelemekse kast oluşur. Mahkemeler içerik ve bağlamı inceler; alaycı üslup veya tırnak içine alınmış tahkir edici kelimeler dahi unsurları taşıyabilir.

Anayasa ve AİHS ifade özgürlüğünü korur; bu özgürlük başkasının onurunu zedeleme hakkı vermez. Yapıcı eleştiri ile kişisel saldırı somut olayda ayırt edilir. Örneğin teknik kararı eleştirmek ifade özgürlüğü kapsamında kalabilirken; “yeteneksiz, rezil” gibi kişisel saldırılar hakaret boyutuna geçebilir.

Yargıtay 6. Ceza Dairesi’nin 01.03.2023 tarihli, 2022/327 E., 2023/846 K. sayılı kararında “bunadı” ifadesi rahatsız edici bulunmuş; ancak onur, şeref ve saygınlığı zedeleyici nitelikte görülmemiş, kaba hitap olarak ifade özgürlüğü kapsamında beraate hükmedilmiştir.

İçerik analizi: “hırsız”, “yalancı” gibi isnatlar somut dayanak yoksa hakaret sayılabilir. Yargıtay 18. Ceza Dairesi’nin 16.01.2019 tarihli, 2018/7790 E., 2019/1445 K. kararında retweet edilen ağır hakaret ifadeleri bile kovuşturma için yeterli şüphe sayılmıştır; içerik size ait olmasa da paylaşım/retweet yeterli olabilir.

Aleniyet (m. 125/4 artırım), hedefin belirliliği ve hızlı delil toplama (ekran görüntüsü, tarih-saat, yorumlar) esastır. Ceza kural olarak 3 ay–2 yıl hapis veya adli para; alenen işlenirse artırım mümkündür. Şikâyet süresi suçu öğrenmeden itibaren 6 aydır.

Hakaret kural olarak uzlaştırmaya tabidir; ancak m. 125/2’deki sesli/yazılı/görüntülü iletiyle muhataba yönelen hallerde CMK m. 253/3 uyarınca uzlaşma uygulanmaz. Dikkatli paylaşım, hızlı delil, avukat desteği ve süreye riayet önemlidir.

Ankara’da sosyal medya hakareti dosyalarında Karınca Avukatlık olarak Çankaya’da şikâyet, delil ve savunma süreçlerinde hukuki destek öneririz.