Koruma ve Uzaklaştırma Kararı: Başvuru, Delil ve Ücretler

6284 sayılı Kanun kapsamında şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kişiler için koruyucu ve önleyici tedbirler istenebilir. Uzaklaştırma, bu tedbirlerden biridir; bütün tedbirlerle aynı anlama gelmez. Başvuru için boşanma davası açılması veya ceza mahkûmiyeti bulunması şart değildir. Acil tehlikede 112 üzerinden yardım istenmelidir. Bu rehber ilk başvuru, kararın kapsamı, belge ve masraf konularını açıklar. Başvurunun kabulü veya belirli bir tedbirin verilmesi, yetkili makamın değerlendirmesine bağlıdır. Güvenliğe ilişkin acil ihtiyaç, belge toplamak için ertelenmemelidir.

Koruyucu tedbirler, korunan kişinin güvenlik ve destek ihtiyaçlarına yönelir. Önleyici tedbirler ise şiddet uygulayan veya uygulama tehlikesi bulunan kişinin davranışlarına ilişkin yükümlülükler getirebilir. Kanunun m.3 ve m.4 hükümleriyle m.5 hükmü bu ayrım içinde okunmalıdır. Konuttan uzaklaştırma ve korunan kişiye, konuta, okula veya işyerine yaklaşmama gibi hâkim tarafından verilebilen önleyici tedbirler m.5 kapsamında düzenlenir. İletişim araçlarıyla rahatsız etmeme de farklı bir tedbir olabilir. Kararda hangi yasakların gerçekten bulunduğu hüküm kısmından kontrol edilmelidir.

Kanun kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını kapsayan bir koruma çerçevesi getirir. Başvuru için mutlaka evli olmak veya aynı konutta yaşamak gerektiği düşünülmemelidir. Somut durumun kanun kapsamı içinde değerlendirilmesi gerekir. Polis, jandarma, Cumhuriyet başsavcılığı, aile mahkemesi ve mülki makamlar olayın ve istenen tedbirin niteliğine göre başvuru ve yönlendirmede rol alır. Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri destek hizmetlerine erişim konusunda yardımcı olabilir. Gecikmesinde sakınca bulunan durumlar için kanunda özel yetki ve onay süreçleri vardır.

6284 m.8/3, koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmayacağını düzenler. Aynı hüküm, önleyici tedbir kararının geciktirilmeksizin verilmesini ve kanunun amacını tehlikeye sokacak biçimde geciktirilmemesini öngörür. Koruyucu ve önleyici tedbirler bu bakımdan aynı cümleyle genellenmemelidir. Elde mevcut mesaj, sağlık kaydı, kolluk tutanağı ve tanık bilgisi varsa başvuruya eklenebilir. Ancak yardım istemek için mutlaka önceden rapor almak veya şiddetin tekrarını beklemek gerektiği söylenemez. Olaylar tarih, yer, davranış ve güncel risk bilgisiyle somut biçimde anlatılmalıdır. • Şiddet veya tehdit olayının kısa tarih sıralaması. • Güvenli şekilde elde bulunan mesaj ve arama kayıtları. • Varsa sağlık belgeleri ve kolluk başvuru numaraları. • Tanıkların bildiği olaylara ilişkin bilgiler. • Çocukların veya başka korunan kişilerin risk durumu. • Önceki tedbir kararları ve ihlal bilgileri.

6284 m.20 kapsamındaki başvurular ve kararların yerine getirilmesi için yapılan ilgili işlemler harç, posta gideri ve benzeri masraflardan muaftır. Bu muafiyet ile özel olarak avukatla kurulan ücret ilişkisi farklı konulardır. Her özel avukatlık hizmetinin kendiliğinden ücretsiz olduğu sonucu çıkarılamaz. Avukat yardımına ihtiyaç duyan kişi, koşulları varsa baronun adli yardım imkanlarını değerlendirebilir. Başvuru yöntemi ve gerekli belgeler ilgili barodan öğrenilmelidir. Bu metinde belirli bir avukatlık ücreti veya ücretsiz hizmet vaadi verilmemektedir.

6284 m.8/2 uyarınca tedbir ilk defasında en çok altı ay için verilebilir. Şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin devam edeceği anlaşılırsa tedbirin süresi veya şekli değiştirilebilir, devamına ya da kaldırılmasına karar verilebilir. İlk kararın süresi, bütün korumanın toplam üst sınırı gibi anlaşılmamalıdır. Risk sürüyorsa kararın bitiş tarihi takip edilmeli ve uzatma ihtiyacı gecikmeden değerlendirilmelidir. Yeni olaylar, ihlaller veya güvenlik ihtiyaçları talepte açıklanabilir. Kararın süresi, yalnızca tarafların sözlü anlaşmasıyla değişmiş sayılmaz.

Kanunun m.8/7 hükmüne göre tedbir kararının tefhim veya tebliğ edilmemesi uygulanmasına engel değildir. Bu nedenle tebligatın tamamlanmadığı düşüncesiyle acil koruma talebi ertelenmemelidir. Kararın bildirilmesi ve yaptırım için gerekli usul koşulları ise ayrıca değerlendirilir. Kararın bir örneğini güvenli biçimde saklamak, ilgili birimlerle iletişimde yararlı olabilir. Ancak belgeye o anda ulaşılamaması acil yardım çağrısını geciktirmemelidir. Gizlilik tedbiri varsa adres ve diğer bilgilerin gereksiz biçimde paylaşılmaması gerekir.

Zorlama hapsinin dayanağı 6284 m.13’tür. Tedbir gereklerine aykırılık hâlinde, ihlalin niteliği ve ağırlığına göre hâkim tarafından değerlendirme yapılır. Olay ayrıca bir suç oluşturuyorsa ceza soruşturması ayrı gündeme gelebilir; her ihlal otomatik olarak aynı TCK maddesine girmez. Devam eden tehlikede 112 üzerinden yardım istenmeli; karar ve olay bilgileri ilgili makamlara bildirilmelidir. Delil elde etmek için karşı tarafla yüzleşmek veya iletişimi sürdürmek gerekmez. İhlal bildirimi, sürenin uzatılması ve ek tedbir talebi birbirinden ayrılmalıdır.