Süre Sınırı Adaleti Getirir mi?
Hukuk, toplumun ihtiyaçlarına göre şekillenen dinamik bir bilimdir; aile hukuku ve boşanmanın fer’ileri de bu değişimden azade değildir. Gündemdeki “süresiz nafakanın kaldırılması” veya “evlilik süresine endekslenmesi” tartışmaları bunun sıcak örneğidir.
Tartışmanın odağında birkaç ay süren evlilik için yıllarca nafaka ödenmesinin hakkaniyete aykırılığı yer alır. Çözüm olarak evlilik süresi, meslek ve yaşa göre katı bir nafaka süresi düşünülür. İlk bakışta eşitlikçi görünen bu yaklaşım, her evliliğin kendine özgülüğü nedeniyle adaletin ruhundan uzaklaşma riski taşır.
Katı süreler yanıltıcı olabilir: 5 yıllık evlilik için 5 yıllık nafaka bir olayda yetersiz, 10 yıllık evlilikte 10 yıl nafaka başka bir olayda hakkaniyete aykırı olabilir. Nafakayı kesin hatlara hapsetmek yerine somut olayda hâkimin takdir yetkisiyle süre belirlemesi daha yerindedir.
Mevcut Düzenlemede Nafaka Gerçekten Süresiz mi?
“Süresiz nafaka” ifadesi bir paradokstur. TMK m. 176/2 uyarınca bu kurum belirli şartlarda kendiliğinden veya mahkeme kararıyla sona erer.
Kendiliğinden ve Mahkeme ile Kaldırma
Mahkeme kararına gerek olmaksızın nafaka yükümlülüğü sona erer: nafaka alacaklısı eşin yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölmesi.
Mahkeme kararıyla kaldırılabilecek haller arasında; alacaklının resmi nikâh olmaksızın bir başkasıyla evliymiş gibi yaşaması (fiilen evli gibi yaşama), mali durumun düzelmesiyle yoksulluğun ortadan kalkması ve haysiyetsiz hayat sürme yer alır.
- Kendiliğinden: yeniden evlenme / ölüm
- Mahkeme ile: fiilen evli gibi yaşama
- Mahkeme ile: yoksulluğun ortadan kalkması
- Mahkeme ile: haysiyetsiz hayat sürme
Uzman Görüşü ve Sonuç
Yasa koyucu nafakayı sonsuza dek sürecek bir ceza değil, ihtiyaç giderimi olarak tasarlamıştır. Ancak yoksulluğun kalkması, hileli kayıt dışı çalışma gibi hallerde ispat yükü ve süreç yönetimi kritiktir.
Bu nedenle yoksulluk nafakasının kaldırılması davalarında uzman bir aile hukuku / boşanma avukatıyla çalışmak hakkaniyetli sonuca ulaşmak için doğrudur. Ankara’da Karınca Avukatlık olarak Çankaya’dan kaldırma ve indirim dosyalarını değerlendirmenizi öneririz.