Giriş
Eylül 2026 fon krizinden etkilenen yatırımcıların haklarını koruması, ilk aşamada süreleri kaçırmamasına bağlıdır. SPK'nın 17.09.2026 tarihli tasfiye kararlarıyla (Bülten 2026/60 ve 2026/61) birçok fonda pay satışları durduruldu. Tasfiyeden önce verilmiş satış talimatlarının bedelleri de ödenmedi.
Ardından çıkarılan 7596 sayılı Kanun, yatırımcı alacaklarının akıbetini yeniden düzenledi. Bu yazıda, etkilenen yatırımcıların izleyebileceği hukuki yolları genel hatlarıyla ele alıyoruz.
Tasfiye öncesi talimatlar ve PBLK statüsü
Tasfiye kararından önce TEFAS üzerinden usulüne uygun verilmiş bir satış talimatı, yatırımcı lehine güçlü bir dayanaktır. Talimatın tarihi, saati ve Takasbank'a iletildiği an, ihtilafın merkezinde yer alır.
Sistemde "PBLK (Para Blokesi)" statüsünde bekleyen işlemler, satışın gerçekleştiğini ancak bedelin bloke edildiğini gösterir. Bu durum, alacağın tasfiye masasına değil yatırımcıya ait olduğu tezini destekler. Bülten 2026/61'deki "fon borcu" mekanizması da bu tez açısından ayrıca değerlendirilmelidir.
Geriye yürüyen düzenlemeler ve mülkiyet hakkı
Kazanılmış bir alacağı sonradan çıkarılan bir kanunla ortadan kaldırmak, mülkiyet hakkına müdahale niteliği taşır. Bu hak Anayasa m. 35 ve AİHS'e Ek 1 No'lu Protokol m. 1 ile güvence altındadır. Hukuki güvenlik ilkesi (Anayasa m. 2) de geriye etkili düzenlemelere sınır getirir.
Kanuna karşı iptal başvurusu yapıldığı kamuoyuna yansımıştır. Bu başvurudan bağımsız olarak, açılacak davalarda mahkemeden Anayasa m. 152 uyarınca itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesi'ne başvurması talep edilebilir. İç hukuk yolları tükendiğinde bireysel başvuru imkânı da saklıdır.
İzlenecek strateji
Stratejinin temeli, sürelerin en erken başlangıç tarihine göre hesaplanmasıdır. Sürenin kanunun yürürlüğe girdiği tarihten başladığı görüşü savunulabilir olsa da, hak kaybı riskine karşı temkinli bir takvim izlenmelidir.
- SPK'ya öncelikli ödeme başvurusu: Tasfiye öncesi talimatlar için bedelin öncelikli ödenmesi, olmazsa 7596 sayılı Kanun m. 4 kapsamında ara ödeme talep edilir.
- Belge talebi ve ihtar: Aracı kurum, banka, saklı kuruluş ve Takasbank'tan talimat ve iletim kayıtları istenir.
- İYÜK m. 13 ön başvurusu: Hizmet kusuruna dayalı tam yargı davasından önce idareye zararın tazmini için başvurulur. 30 gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır ve dava açma süresi işlemeye başlar.
- İdari yargı: Ret işlemine karşı iptal ve tam yargı davaları açılır. Kanuna ilişkin anayasaya aykırılık iddiası bu davalarda ileri sürülür.
- Adli yargı: Talimatı zamanında iletmeyen ya da işlemeyen özel kuruluşlar (aracı kurum, banka, portföy yönetim şirketi) aleyhine tazminat davası değerlendirilir.
Yatırımcıların şimdi yapması gerekenler
Dava aşamasında belirleyici olan, talimatın zamanını kesin olarak gösteren kayıtlardır. Ekran görüntüleri tek başına yeterli olmayabilir; zaman damgalı kayıtlar kurumlardan resmen istenmelidir.
- Satış talimatının dekontu, ekran görüntüsü ve varsa zaman damgalı kaydı
- PBLK statüsünü gösteren hesap ekranı
- İlgili döneme ait hesap ekstreleri
- Aracı kurum ve bankayla yapılan tüm yazışmalar
- Daha önce SPK'ya veya kurumlara yapılan başvurular ve cevapları
Sonuç
Fon krizinde yatırımcı hakları tek bir dava ile değil, sıralı başvurular ve paralel yargı yollarıyla korunabilir. En büyük risk, sürelerin kaçırılması ve delillerin zamanında güvence altına alınmamasıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Her dosyanın koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.
